تبلیغات
عُصارۀ خلقت - نامگذاری حضرت زهراء(س)...

عُصارۀ خلقت

     ...نامگذاری حضرت زهراء(س)...

     یكی از مسائلی كه در اسلام به آن اهمیت داده شده و حتی از حقوقی است كه فرزند نسبت به پدر و مادر دارد، مسأله‌ انتخاب نام خوب برای فرزند است.

     برخی از خانواده‌ها در نامگذاری فرزندانشان دقّت لازم را نمی‌ كنند و به دلیل انتخاب نام نامناسب، فرزندانشان را در جامعه دچار مشكل می‌ سازند، چه بسا انتخاب نام غیر مناسب گاهی موجب می‌ شود فرزند مورد استهزاء و توهین هم‌ ردیفان خود قرار گیرد، و علاوه بر این، نام مناسب حكایت از روشن فکری دینی و اعتقادات مذهبی خانواده دارد.

     اگر با دقّت در اسامی پیامبران الهی بنگریم، می‌بینیم همه‌ آنها از نام های پر محتوا و با معنی و در ضمن مناسب با شخصیت خودشان برخوردار بوده‌اند، و بر همین اساس است كه اسامی امامان ما برخوردار از معنی و محتوای مناسب است و از معانی زشت و مشمئز كننده به دور است. لذا ما معتقدیم نام‌ هایی كه رسول خدا(ص) برای دخترش حضرت فاطمه(س) گذاشت، بی‌ دلیل نبوده و از معانی بلند برخوردار است که در اینجا به اختصار به توضیح برخی از اسامی آن بانوی بزرگ اسلام می‌پردازیم.

     فاطمه: طبق برخی از روایات، این نام از طرف خداوند انتخاب شده است. بعد از تولد قنداقه حضرت را خدمت امیر المؤمنین علی(ع) جهت نامگذاری آوردند، حضرت علی فرمودند من در نامگذاریاین نوزاد بر رسول خدا(ص) سبقت نمی گیرم، از حضرت رسول(ص) خواستند تا نامی برای این نوزاد انتخاب کنند که ایشان هم فرمودند من در نامگذاری از جبرئیل و خداوند سبقت نمی گیرم که در این حال جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل شد، سلام خدا را به ایشان رسان و عرض کرد: خدا می گوید اسمش را فاطمه بگذار.

     امام باقر(ع) می‌فرماید: « هنگامی كه فاطمه(ع) متولد شد، خداوند متعال به یكی از فرشتگان وحی فرمود به زمین برود و این نام را به زبان محمّد(ص) بگذارد، و رسول خدا به این ترتیب نام فاطمه را برای نوزاد تازه تولد یافته‌ خود انتخاب كرد » سپس پروردگار عالمیان فرمود: « إنّی فَطَمتُکِ بِالعِلمِ وَ فَطَمتُکِ مِنَ الطَّمث، ای فاطمه: من به وسیله‌ علم، شیر را از تو قطع كرده و از آلودگی‌ های زنانگی تو را پاكیزه كردم »(1)

     آن‌ گاه امام باقر(ع) در ادامه فرمودند: « وَ الله لَقَد فَطَمَها الله بِالعِلمِ وَ عَنِ الطَّمث فِی المِیثاقِ والله، خداوند این بانو را با علم بسیار از شیر گرفت و در میثاق او را از ناپاكی‌ های زنانگی باز داشت »(2)

     برخی از روایات كه از طریق شیعه و اهل سنّت به ما رسیده است، علّت این نامگذاری را چنین بیان داشته است که ابوبكر احمد بن علی شافعی به سند خود از ابن عبّاس روایت كرده است كه رسول خدا(ص) فرمود: « اِبنَتی فاطِمةُ حَوراءٌ آدَمِیَّةٌ لَم تَحِض وَ لَم تَطمث وَ إنّما سَمّاها فَاطمَة لِأنّ الله فَطمَها وَ مُحبِّیها عَن النَّار، یعنی: دخترم فاطمه حورای انسیه است، حیض نشد و ناپاک نگردید و او فاطمه نامگذاری شد، زیرا خداوند او و دوستدارانش را از آتش جهنم منع كرده است »(3)

     امام صادق(ع) از پدرانش از رسول خدا(ص) نقل می‌كند كه ایشان به علی(ع) فرمود: « ای علی: آیا می‌دانی چرا فاطمه به این اسم نامیده شد؟ علی(ع) عرض كرد: چرا به این اسم نامیده شده است ای پیامبر خدا؟ حضرت فرمود: لِأنّها فُطِمَت هِیَ وَ شِیعَتُها عَنِ النَّار، چون او و شیعیانش از آتش باز داشته شده‌اند »(4)
     در تعبیر دیگری آمده است: « چون فاطمه(س) از شرّ و بدی به دور است، این نام برای او انتخاب شده است »

     امام صادق(ع) می‌فرماید: « آیا می‌دانید معنای فاطمه چیست؟
راوی پاسخ می‌دهد: خیر مولایم، مرا از تفسیر آن آگاه فرمایید. حضرت فرمود: فُطِمَت مِنَ الشَّرِّ، یعنی شرّ و بدی در او راه ندارد »(5)

     روایات دیگری هم در این زمینه به ما رسیده که اشاره به مقام والای حضرت فاطمه زهراء(س) دارد. در روایتی آمده که « سُمِّیَت فاطِمَة فاطِمَة لِأنّها فُطِمَت عَنِ الخَلق، یعنی فاطمه را فاطمه گفتند، برای اینکه بریده شده بود از خلق. یعنی کسی که در دل او هیچ کس جز خدا نبوده و دل او فقط مشغول به خدا است » یا در روایت دیگر « سُمِّیَت فَاطِمَةُ فاطِمَة لِأنّ الخَلق فُطِموا عَن کُنهِ مَعرِفَتِها، یعنی: فاطمه، فاطمه نام گرفت، زیرا مردم از معرفت او بریده شده‌اند و قدرت بر شناخت حقیقت او ندارند »

     پس در این فصل فرصت را مقتنم شمرده و به تعریف و توضیح چهار تا از اسامی دیگر حضرت فاطمه(س) بطور خلاصه و اختصار می پردازیم، باشد که قبول افتد اِن شاءَالله.

     صدّیقه: از جمله اسامی حضرت فاطمه(س) صدبیقه است. صدّیقه مؤنّث صدّیق و صیغه‌ مبالغه است، یعنی بسیار راستگو یا كسی كه در راستگویی كامل است، یا كسی كه قول و اعتقاد خود را تصدیق می‌ كند، ولی آنچه از آیات و روایات استفاده می‌شود این است كه مرتبه‌ صدّیقین در ردیف مراتب انبیاء و شهداء بوده و برای آنان درجه‌ خاصّ و مقام مخصوص خواهد بود.

     خداوند متعال در آیه 41 سوره مبارکه مریم می فرماید: « وَ اذكُر فِی الكِتابِ اِبراهِیمَ اِنَّهُ كانَ صِدِّیقاً نَبِیّا، یعنی: یاد كن در كتاب خدا احوال ابراهیم را كه وی شخص بسیار راستگو و پیامبر بود »(6)

     و نیز در آیه 56 همان سوره می فرماید: « وَ اذكُر فِی الكِتابِ اِدرِیسَ اِنَّهُ كانَ صِدِّیقاً نَبِیا، یعنی: یاد آور در كتاب خدا احوال ادریس را كه او شخصی بسیار راستگو و پیامبر خدا است »(7)

     و همچنین در آیه 75 سوره مائده خداوند می فرماید: « مَا المَسِیحُ بنُ مَریَمَ اِلَّا رَسُولٌ قَد خَلَت مِن قَبلِهِ الرُّسُل وَ اُمُّهُ صِدِّیقَةٌ، یعنی: مسیح پسر مریم پیامبری بیش نبود كه پیش از او پیامبرانی آمده‌اند و مادرش هم زنی بسیار راستگو و صدیقه بود »(8)

     بنابر این نتیجه می‌ گیریم كه سیّده‌ زنان عالمیان حضرت فاطمه‌ زهراء(س) به مرتبه‌ صدّیقین رسیده است. و لذا رسول اكرم ایشان را صدّیقه نامیده‌اند. پیامبر اکرم(ص) به علی(ع) فرمودند: « سه چیز به تو داده شده كه به هیچ كس حتی به من داده نشد:

     1 - تو داماد كسی مانند رسول خدا(ص) هستی، و من داماد كسی نیستم كه پدر زنم مانند پدر زن تو باشد.
     2 - همسری صدّیقه، مانند دختر من داری كه من چنین همسری ندارم.

     3 - تو فرزندانی همچون حسن و حسین داری، در حالی كه من فرزندان پسری مانند آنان ندارم، ولی در عین حال تو از من هستی و من از تو »
(9)

     شاهد این مدّعا این است كه بنابر اعتقاد شیعه بدن صدّیق و صدّیقه را باید صدّیق یا صدّقه غسل دهد، لذا علی(ع) بدن فاطمه(س) را غسل داده است. مفضّل بن عمر از امام صادق(س) چنین نقل می‌كند که حضرت فرمودند: « بدن فاطمه(س) را امیر المؤمنین(ع) غسل داد... » تا جایی كه فرمود: « فَاِنَّها صِدِّیقةٌ وَ لَم یَكُن یَغسِلُها إلاّ صِدِّیقٌ، اَما عَلِمتَ أنّ مَریَمَ لَم یَغسِلَها إلاّ عِیسی؟ یعنی: ... فاطمه(س)، صدّیقه بود و صدّیقه را غسل نمی‌ دهد مگر صدّیق، آیا ندانستی كه مریم را غیر از عیسی، غسل نداده است؟ »(10)

     مباركه: مباركه از ماده‌ بركت است. راغب در مفرداتش می‌نویسد: « جایی كه خیر الهی به صورتی كه قابل نگهداری و شمارش و اندازه‌ گیری و محدود كردن نباشد و هر كس به آن بنگرد، فزونی محسوسی در آن خیر می‌ بیند، گویند در آن بركت است و مبارک است »

     خداوند انواع بركات را به این بانوی بزرگ عطا فرموده و نسل رسول گرامیش را در ایشان قرار داد و با این كه بعد از شهادتش، دو پسر و دو دختر بیشتر از او نماند و در واقعه‌ كربلا تمام فرزندان امام حسن(ع) و به نقلی تا هفت تن از فرزندان آن حضرت شهید شدند و از زینب كبری(س) نیز دو فرزند شهید شدند و از امام حسین(ع) تنها امام سجاد(ع) باقی ماند، و ام كلثوم بدون فرزند از دنیا رفت، و پس از واقعه‌ كربلا نیز حوادث بسیاری نسبت به كشتار فرزندان پاک رسول خدا(ص) و فاطمه‌ زهراء(س) و علی مرتضی(ع) واقع شد، با این همه، باز هم خداوند متعال در نسل فاطمه زهراء(س) بركت قرار داد و به مصداق آیه شریفه « اّنّا اَعطَیناکَ الكَوثَر » منشأ و منبع فرزندان بسیار شد كه امروزه براحتی می‌توان صدق این مطلب را دریافت كه فرزندان فاطمه(س) كه همان فرزندان رسول خدا(ص) هستند، در تمام نقاط جهان پراكنده‌اند، مطابق آماری كه در دست است، در ایران حدود 3 میلیون سیّد و در عراق یک میلیون و در مصر 5 میلیون و در مغرب نزدیک به 5 میلیون و... از اولاد و نسل فاطمه(س) وجود دارند که جمعاً آمار سادات به 35 میلیون نفر می‌رسد.(11)
     طاهره: از نام های دیگر فاطمه‌ زهراء(س) طاهره است. علمای شیعه و بسیاری از علمای اهل سنّت بر این عقیده‌ اند كه فاطمه(س) مصداق آیه شریفه « اِنَّما یُریدُ اللهَ لِیُذهِبَ عَنكُمُ الرِّجسَ اَهلَ البَیت وَ یُطهِّرَكُم تَطهِیراً » است.(12) در این باره روایات بسیاری موجود است که در اینجا فقط به ذكر یک حدیث اكتفا می‌ كنیم.

     از طرق اهل سنّت از امُّ سلمه و عایشه، و ابی سعید خِدری، و زید بن ارقم و ابن عبّاس و ضحّاک بن مُزاحم و ابی الحمراء و عمر بن ابی سلمه و غیر آنان چنین روایت شده است: وقتی آیه‌ شریفه تطهیر نازل گردید، رسول خدا(ص) علی(ع) و فاطمه(س) و حسنین(علیهمُ السَّلام) را طلب كرد و به وسیله‌ عَبا آنان را پوشانید و فرمود: « به خدا سوگند اینان اهل بیت من‌ هستند، خدایا پلیدی را از آنان دور كن و پاكشان گردان »(13)

     زهراء: ریشه‌ این نام از زَهَر به معنای روشنی و صفا گرفته شده است. از امام صادق(ع) سؤال كردند چرا فاطمه(س) را زهرا نامیدند؟ حضرت فرمود: « زیرا او در بهشت قُبّه‌ای از یاقوت سرخ خواهد بود كه اهل بهشت آن قُبّه را به واسطه‌ ارتفاع و عظمتی كه دارد، همانند ستاره‌ای درخشان كه در آسمان است خواهند دید و به یكدیگر می‌گویند: « هَذِهِ الزَّهراءُ لِفاطِمَة، یعنی: این قُبّه‌ نورانی از آنِ فاطمه است »(14)

     البته نام ها، کنیه ها و القاب زیادی برای حضرت فاطمه(س) در منابع ذکر شده که ما در فصلی تحت همین عنوان به بیان آن خواهیم پرداخت و در این فصل به خاطر اجتناب از اِطاله کلام به همین مقدار بسنده می کنیم.

     منابع:

     1 - هر گاه بخواهند طفلی را از شیر بگیرند، به جای شیر به او غذا می‌دهند تا كم كم از شیر گرفته شود. خداوند متعال هم غذای جانشین شیر مادر را برای حضرت زهراء(س) علم قرارداد.
     2 - كافی، جلد 1، صفحه 460، كشفُ الغُمّه، جلد 2، صفحه 19.

     3 - اِحقاقُ الحق، جلد 10، صفحه 16، به نقل از تاریخ بغداد، جلد 13، صفحه 331.

     4 - مناقب ابن شهر آشوب، جلد 3، صفحه 329.

     5 - مناقب ابن شهر آشوب، جلد 3، صفحه 330.

     6 - سوره مریم، آیه 41.

     7 - سوره مریم، آیه 56.

     8 - سوره مائده، آیه 75.

     9 - فاطمه‌ زهرا من المهد الی اللحد(مترجم)، صفحه 73.

     10 - كافی، جلد 1، صفحه 459 و بحار الانوار، جلد 43، صفحه 211 و 215.

     11 - فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد(مترجم)، صفحه 78.

     12 - سوره احزاب، آیه 33.

     13 - الدبُر المنثور، جلد 5، صفحه 198، اَلاِتقان فِی علوم القرآن، جلد 2، صفحه 1268.
     14 - بحار الانوار، جلد 43، صفحه 16.

نوشته شده در جمعه 4 دی 1394 ساعت 09:30 ق.ظ توسط "خلیل" نظرات |


Design By : Pichak